نقش روشنفکران در سیاست

1-نقد نظام سیاسی:که ممکن است بصورت نفی کامل نظم موجود باشد همانند نقش روشنفکران در اروپا و انقلاب های آنجا.از نظر لاوروف پیشرفت بشریت تنها ناشی از وجود افرادی است که بصورت انتقادآمیزی تفکر می کنند.به نظر ریمون آرون در کتاب افیون روشنفکران،شیوه زندگی آمریکایی بصورت آرمان بسیاری از روشنفکران در آمده است.روشنفکران نقش عمده ای در جنبش های اجتماعی،بسیج توده ای و انقلاب ها دارند.

2-مشارکت روشنفکران در زندگی سیاسی:برخی از نویسندگان مخالفت با وضع موجود و طبعا عدم مشارکت در دستگاه قدرت را جز ویژگی های روشنفکران می دانند.نفوذ غیرمستقیم روشنفکران در زندگی سیاسی اغلب بسیار مهم تر از شرکت مستقیم آنها در سیاست است.

3-کناره گیری از سیاست:به طور کلی کناره گیری از سیاست در نتیجه سه عامل می باشد 1-فقدان انگیزش برای شرکت در زندگی سیاسی(عومل روانشناختی و فرهنگی) 2-فقدان امکانات لازم همانند آموزش،اطلاعات و ارتباطات 3-فقدان فرصت عمل از نظر سیاسی به علت بسته بودن ساخت قدرت.در مورد روشنفکران کناره جویی از سیات معمولا معلول عامل سوم است.

در ایران بعد از رضاشاه با گسترش آزادی های اجتماعی و سیاسی،روشنفکران و طبقات متوسط جدید مجال فعالیت سیاسی پیدا کردند.جنبش های دانشجویی هم تحت تاثیر جریانات روشنفکری قرار می گیرد و به گسترش دامنه اجتماعی آنها کمک می کند.

منبع:کتاب جامعه شناسی سیاسی، دکتر حسین بشیریه