مصرف گرایی یکی از شاخصه های دنیای مدرن است که به مصارف کالایی اکتفا نکرده و به ارتباطات و حتی ارتباط عاطفی و عاشقانه نیز سرایت کرده است.این مصرف گرایی و کالایی شدن انسانها، موجبات ایجاد پدیده" سياليت عشق" گردیده است. بر این اساس روابط عاطفي و عشق حاكم بين افراد صرفا کالایی قابل مبادله به شمار می رود. این ویژگی کالایی استحکام روابط عاشقانه را به سوی سیالیت و پيوندهاي ناپايدار و زودگـذر سوق داده است.
زیگمونت باومن یکی از برجسته ترین نظریه پردازان و فیلسوفان اجتماعی جهان به این مسئله پرداخته است.باومن مصرف گرايي را پديدة دوران مدرن ميداند. در این دوران افراد كالاهـا را استفاده مي كنند و سپس دور مي ريزند. مصرف و دورريختن جا را براي استفاده از ديگر كالاها باز ميكند.
از نظر باومن هدف انسان مصرف كننده، ميزان گردش، تبديل و جـايگزيني كالاهاسـت. وي ايـن مفهوم را به حيطة عشق نيز تسري داده و از عشق سيال يا پيوندهاي ناپايدار يـاد مـي كنـد که فرهنگ مصرفي و سرمايه داري را به روابط انساني كشانده است؛ و انسانها يكديگر را به صورت كالاي مصرفي مي نگرند و تجربـة عشـقي را هماننـد ديگـر كالاهـا ميبينند.از نظر وي، با تسري فرهنگ مصرف گرايي به روابط، روابط انساني و روابط عاشقانة دچار سياليت و عدم قطعيت شده است. وي معتقد است تـاريخ مصـرف روابـط،همچون تاريخ مصرف كالا، ممكن است محدود باشد. هرگونه نارضايتي يا رابطة جديدميتوانـد مجوزي براي به اتمام رسيدن تاريخ مصرف باشد.
در واقع، روابط در دنياي جديد منطبق بر سياليت كلي دنیای مدرن است و وعده هاي رضايت بخشتر و قانع كننده تر روابط گذشـته را از صـحنه خارج ميكند يا رقيب آن ميشود.بنابراین هر كـالايي بـه محـض رضـايتبخـش نبودن يا حتي ورود كالايي جديد در كنار آن قابل دورانداختن است.
سياليت عشق از نظر باومن پديده اي برخاسته از فردگرایی افراطی و بي امان انسانها در دنياي سـيال است؛ به گونه اي كه افراد درعين حال كه خود را نيازمند رابطه ميدانند، از مرتبط بودن هميشگي بيمناکنـد و در عـين پيوسـتن بـه يكـديگر، بـه گسسـتن مي انديشند. به بياني ديگر، در اين پديده، پيوستن و گسستن دو روي يك سكه اند. آنان از اينكه خود را متعهد كنند ابا دارند و راه برگشت را براي خود هموار مـي كننـد. روابـط در ايـن شـك حسابگرانه، شكننده و سيال است. پيوند ازدواج در اين الگو همچون كالايي به حساب مي آيد كه با كوچكترين نارضايتي قابل پس دادن است. ازاينرو، ميتوان گفـت مصـرف گرايـي مـدرن بـه پيوندها و ارتباطات و حتي ارتباطات زناشويي نیز سـرايت كـرده و فضـاي امـن مبتنـي بـر اعتمـاد خانواده را تحت تأثير قرار داده است.
برچسب:
نویسنده: کامیار شاکری